Maand: september 2018

Eerste Soekotviering groot succes

Een pracht van een soekah met een dak van groene takken en druivenbladeren, arba mieniem (de vier soorten planten; loelav en etrog), mooie betekenisvolle teksten en verhalen, en natuurlijk kaarsen voor yom tov – want waar licht is, is simcha: vreugde.

Dat waren de kenmerken van de eerste Soekotviering van de nieuwe vereniging Chanah, op zondag 23 september in Heiloo. De regenbuien namen tegen de avond af, zodat het zwaaien met de loelav naar de zes richtingen gelukkig in de soekah kon plaatsvinden.

En natuurlijk was er naast het voedsel voor de geest ook heerlijk eten. Het bleef dus nog lang gezellig, en, zoals een van de aanwezigen na afloop zei: “Ik vond het een groot succes. Geweldige sfeer, smaakt naar meer!”

Recept voor Rode-linzensoep

Op verzoek het recept van de rode-linzensoep die Marjolein serveerde tijdens de Soekotviering van Chanah op 23 september 2018

Nodig:

rode linzen (tegenwoordig ook te koop bij de supermarkt)

1 ui (of meerdere, sjalot kan ook)

knoflook

winterwortel

rood pepertje (zonder zaadjes), chilivlokken of lepeltje harissa uit een potje

laurierblad

(groente)bouillon (ik had gewoon een blokje gebruikt)

citroen

 

evt feta en munt voor de garnering

 

Doe de linzen in een vergiet en spoel ze af. Controleer even of er geen zaadje of steentje tussen is beland. Laat uitlekken.

Ik gebruik een pan met een dikke bodem. Fruit een gesnipperde ui (of meerdere) zachtjes aan in olijfolie, met een snufje zout. Voeg er fijn gesneden knoflook naar smaak aan toe (ik had voor de hele pan soep maar anderhalf teentje gebruikt, niet iedereen is zo ‘van de knoflook’). Schrap en was een winterwortel en snij die in dunne plakjes, voeg toe en bak mee.

Voeg het ragfijn gesneden rode pepertje toe (zonder de zaadjes, anders overstemt de hete peper de fijne smaak van de linzen). Bak mee. Je kunt ook chilivlokken gebruiken, of een lepeltje harissa (had ik dit keer gedaan).

Voeg het laurierblaadje toe en de linzen uit de zeef, en giet er dan de hete (groente)bouillon bij. Hoeveelheden? Ik giet er zoveel bouillon bij dat de linzen ruim onderstaan.

Breng aan de kook, draai het vuur laag en laat met deksel op de pan een minuut of twintig zachtjes sudderen. Als het goed is, zijn de linzen dan gaar. Te droog? Voeg bouillon (of water) toe en roer. Haal het laurierblaadje eruit en pureer de soep met de staafmixer. Je kunt ‘m ook zo laten, dan heb je een wat korreliger structuur.

Pers de citroen uit en voeg wat sap naar smaak toe. Ik vind het ook lekker om de schoongeboende schil van de citroen te raspen en dat samen met het sap door de soep te roeren. Maak de soep op smaak met zout en zwarte peper.

Wij serveren er meestal verkruimelde feta en fijngesneden munt bij om naar smaak toe te voegen.

De soeka van Chanah

Met enkele uren noeste arbeid hebben Ron en Andy vandaag een prachtige soeka neergezet in de tuin. Het weerbericht belooft niet veel goeds maar we hopen er toch met z’n allen morgen van te kunnen genieten met z’n allen.

 

Andy en Ron hebben zich daarbij netjes aan de regels gehouden, Er hangt geen dak, afdak of boom boven en het bouwsel overtreft gemakkelijk het  minimum oppervlak van 70 x 70 cm. De soeka heeft twee volledige wanden, zelfs drie en nog een smallere voorwand. We zullen morgen zien of de soeka stevig staat in een normale wind.

 

Marjolein en Noam zijn alvast even in de toegangsopening gaan staan waarbij Noam toch wel enigszins verwonderd om zich heen keek!

 

 

 

 

Bovenop de soeka ligt schach, zowel uit de tuin van Ron en Britta, als uit de onze. Het woord ‘soeka’ is afgeleid van het woord schach, d.w.z., de schach – de dakbedekking – is de hoofdzaak van de soeka. Het moet bestaan uit materiaal dat uit de grond groeit – d.w.z. takken of bladeren (maar geen metaal of voedsel of kleden). Onafgewekte planken mogen niet breder zijn dan 38 cm. Het materiaal mag niet meer vastzitten aan de grond, dus je kunt geen takken gebruiken die nog aan de boom zitten.

Je kunt duidelijk zien dat het dak voldoende dekking geeft, zodat de soeka overdag meer schaduw dan zon geeft, maar hij is ook voldoende open opdat we er ’s nachts de sterren doorheen zullen kunnen zien.

Nogmaals Ron en Andy: mooi werk!

 

 

 

 

 

 

We hoeven er géén veertig jaar mee in de woestjn te leven gelukkig maar het eindresultaat mag er zijn. Morgen nog wat versieringen toevoegen en Chanah is klaar voor Soekot. Alvast Hag Sameach aan alle leden.

Wetenswaardigheden voor Soekot

Arba’a miniem

Jaarlijks kopen velen de arba’a miniem – de palmtak en de drie andere soorten waarmee op Soekot wordt geschud. Drie soorten takken en een vrucht, waarvan de laatste het duurste element is. In de Tora wordt de etrog omschreven als een prie eets hadar – een vrucht van een prachtige boom. Een citrusvrucht, maar de huid is niet zo glad als van de citroen en zijn vorm is minder rond dan de limoen.

De etrog is een welriekende, vrij grote citusvrucht, die tezamen met een palmtak, drie mirte takjes en twee wilgentakjes de loelav vormen. Deze vrucht, die een belangrijke rol speelt bij de rituelen van Soekot (Loofhuttenfeest), wordt bewaard in een etroghouder.

Gedurende de zeven dagen van Soekot wordt de loelav mee naar de synagoge genomen, waar onder het reciteren van het Halleel (Psalm 113-118) met de loelav in de vier windrichtingen gezwaaid wordt, om ‘vreugde te bedrijven voor de Eeuwige, zeven dagen lang’ (Lev. 23:40-41)

De etrog

De vrucht, etrog, wordt gekweekt op plantages in Israel en in een aantal andere mediterrane landen zoals Italië en Marokko. De etrog die in Nederland wordt verkocht komt uit Israel. De etrog wordt ‘hadar’ genoemd in de Tora; een prie eets hadar – vrucht van een ‘hadar’ boom.

 

Etrog en citrus?

En nu de link tussen het hebreeuwse woord etrog en onze verzamelterm citrus. In het Grieks (waarin de Bijbel werd vertaald) werd ‘hadar’ vertaald in ‘kedros’. De Grieken of Hellenisten noemden de vrucht: ‘kedromelon’. Het Griekse kedros werd in het Latijn omgezet in cedrus. Hieruit volgde de Nederlandse Bijbel-vertaling van Etrog in Cederappel, en de evolutie van het woord in citrus en citroen. Allemaal afgeleid van de Griekse hadar-vertaling: kedros.

De citrus-soortnaam komt dus rechtstreeks van de naam die de Tora er in het Hebreeuws aan gaf en de Septuaginta-vertalers er van maakten in het Grieks: hadar en kedros.

Etrog en sukade?

Wist u ook dat van een familielid van onze Etrog de sukade wordt gemaakt? Is dat niet bijzonder? De volgende drie rassen zijn voor de teelt van belang:
1: De Citrus medica “Etrog” (synoniem: Citrus medica var. ethrog Engl.) is onze etrog en vormt dus een belangrijk bestanddeel van de feestversiering bij  Soekot (het loofhuttenfeest).
2. De Citrus medica “Fingered” (synoniem: Citrus medica var. sarcodactylis (Hoola van Nooten) Swingle, Citrus medica var. digitata): De Boeddha’s hand genoemde vrucht. Hier zijn de vruchtvleessegmenten afzonderlijk door de schil omgeven. De vruchten zijn zeer decoratief, maar bevatten geen saphoudend vruchtvlees.
3. De Citrus medica “Diamante”: Van de schil wordt de sukade gemaakt.

 

Jom Kippoer komt er aan

Door Maurycy Gottlieb – From Jewish Art, edited by Grace Cohen Grossman, ISBN 0-88363-695-6, page 199. Copied with a Canon EOS Digital Rebel with EF 50mm f/1.8 mounted on a copy stand at the UConn art department. ISO 100, f/8, 1/15s. The image was then cropped and level-adjusted with Gimp and saved with a JPEG quality of 0.95., Publiek domein, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=41074

De dag valt op 10 tisjri op de joodse kalender (in 2018 valt dit op 18-19 september). Doordat dit een maankalender is, vallen joodse feestdagen zoals Jom Kipoer steeds op verschillende data van de gregoriaanse kalender. Het joodse etmaal en dus iedere feest- en gedenkdag loopt van zonsondergang tot zonsondergang, dus heeft de dag achtereenvolgens een avond, nacht, morgen, middag en namiddag. Men houdt zich, net als bij de sjabbat, aan beperkingen zoals niet-werken van begin zonsopgang tot einde zonsondergang – zodra er drie sterren aan de hemel waarneembaar zijn – op de volgende dag. Op Jom Kipoer wordt bovendien gevast[2] door alle volwassenen, dus ook door de jongens en meisjes die bar mitswa respectievelijk bat mitswa zijn. Het vasten is niet bedoeld als zelfkwelling, maar als loutering, om vergeving te krijgen vanwege mogelijke misstappen het voorafgaande jaar. De mogelijkheid vergeven te worden is een bron van vreugde.